Opracowanie objawowe
Migrena leczenie
Leczenie migreny toczy się na dwóch niezależnych torach: przerywaniu pojedynczego napadu i zmniejszaniu liczby napadów w dłuższym okresie. Pacjenci zwykle znają tylko pierwszy z nich, przez co latami walczą tabletką z chorobą, którą dawno należało zacząć leczyć zapobiegawczo. Poniżej opisujemy oba tory, granicę między nimi oraz to, co lekarz sprawdza, zanim cokolwiek zaproponuje.
Konsultacja lekarska kosztuje 59,00 zł. Nie podajemy dawek ani schematów przyjmowania leków, bo ustala je lekarz po ocenie konkretnego pacjenta.
Streszczenie
Najważniejsze w skrócie
Leczenie migreny obejmuje przerwanie napadu oraz leczenie zapobiegawcze, a o wyborze między nimi decyduje liczba dni z bólem w miesiącu, a nie siła pojedynczego napadu.
- Dwa osobne planyLeczenie doraźne skraca trwający napad. Leczenie zapobiegawcze przyjmuje się codziennie przez miesiące, żeby napadów było mniej. Jedno nie zastępuje drugiego.
- Próg profilaktykiCztery i więcej dni z migreną w miesiącu, napady ciężkie mimo leczenia doraźnego albo przeciwwskazania do leków doraźnych to sytuacje, w których neurolog rozważa leczenie zapobiegawcze.
- Wczesne przyjęcie lekuLek doraźny działa najlepiej na początku fazy bólowej. Odkładanie go do momentu, aż ból stanie się nie do zniesienia, obniża skuteczność całego leczenia.
- Dostępność preparatówParacetamol i niższe moce ibuprofenu mają w Rejestrze Produktów Leczniczych kategorię OTC. Wszystkie zarejestrowane w Polsce tryptany oraz cała profilaktyka doustna wymagają recepty.
- Ocena skutecznościLeczenie zapobiegawcze ocenia się dopiero po ośmiu do dwunastu tygodniach przyjmowania. Rezygnacja po tygodniu to najczęstszy powód, dla którego pacjent uznaje je za nieskuteczne.
Mechanizm
Możliwe przyczyny
Migrena nie bierze się z naczyń krwionośnych ani z napięcia mięśni, tylko z nadmiernej pobudliwości układu nerwowego u osoby, która ma do tego wrodzoną skłonność. W trakcie napadu dochodzi do aktywacji układu trójdzielno-naczyniowego i uwolnienia białka CGRP, co uruchamia zapalenie neurogenne wokół naczyń opon mózgowych.
Podłoże jest w dużej mierze dziedziczne. Dodatni wywiad rodzinny występuje u większości chorych, a płeć zmienia ryzyko wyraźnie: po okresie dojrzewania migrena dotyczy około trzy razy częściej kobiet niż mężczyzn, co wiąże się z wahaniami stężenia estrogenów. Aurę tłumaczy się natomiast falą przejściowego zahamowania czynności kory mózgowej, która przesuwa się powoli po powierzchni mózgu i wyjaśnia, dlaczego mroczek rozlewa się stopniowo, a nie pojawia się od razu w pełnej postaci.
Wyzwalacze nie powodują choroby, tylko decydują o tym, kiedy odpali się napad u osoby już predysponowanej. Najczęściej wymieniane to niedobór albo nadmiar snu, pominięty posiłek, odwodnienie, alkohol, spadek stężenia estrogenów przed miesiączką, silne bodźce zmysłowe oraz rozluźnienie po okresie napięcia, czyli klasyczna migrena weekendowa. Część czynników uznawanych za wyzwalacze, jak ochota na słodycze czy nadwrażliwość na zapachy, okazała się przy dokładniejszej obserwacji wczesnym objawem samego napadu, który zaczął się wcześniej, niż pacjent zauważył.
Osobno stoi mechanizm, w którym za nasilenie choroby odpowiada leczenie. Przy zbyt częstym stosowaniu leków doraźnych rozwija się ból głowy z ich nadużywania i migrena epizodyczna przechodzi w postać przewlekłą, czyli piętnaście i więcej dni z bólem miesięcznie. To jeden z najczęstszych powodów, dla których dotychczasowe postępowanie przestaje działać, a granicę wyznacza liczba dni z lekiem, nie liczba tabletek w opakowaniu.
Warto oddzielić migrenę od bólów o innym pochodzeniu, bo część z nich reaguje na zupełnie inne leczenie. Ból nasilający się przy schylaniu bywa wiązany z zatokami, choć w badaniach większość takich przypadków okazuje się migreną, o czym piszemy szerzej przy bólu głowy przy pochylaniu. Z kolei ból piekący z drętwieniem i mrowieniem wychodzi z uszkodzonego nerwu i leczy się go innymi grupami leków; ten wątek rozwijamy w tekście o leczeniu bólu neuropatycznego.
Bezpieczeństwo
Objawy alarmowe: kiedy pilnie do lekarza
Pilnej oceny wymaga każdy ból głowy, który wyłamuje się z Twojego dotychczasowego wzorca napadu, a zwłaszcza ból narastający gwałtownie, przebiegający z gorączką albo z nowym ubytkiem neurologicznym. W takich sytuacjach nie wypełnia się formularza online, tylko zgłasza się bezpośrednio do lekarza.
Wskazania do pilnego kontaktu lub oddziału ratunkowego
Przebieg bólu
- Ból piorunujący: maksimum w kilkadziesiąt sekund, opisywany jako najgorszy w życiu.
- Napad trwający ponad trzy doby mimo leczenia, z powtarzającymi się wymiotami.
- Nagła zmiana charakteru napadów u osoby z wieloletnim rozpoznaniem migreny.
- Pierwszy w życiu silny ból głowy po pięćdziesiątym roku życia.
- Ból narastający przy kaszlu, kichaniu, pochylaniu albo wybudzający nad ranem.
Objawy towarzyszące
- Gorączka ze sztywnością karku, wysypką albo zaburzeniami świadomości.
- Osłabienie kończyny, opadanie kącika ust, zaburzenia mowy, podwójne widzenie.
- Aura pojawiająca się pierwszy raz w życiu lub utrzymująca się dłużej niż godzinę.
- Ból po urazie głowy, zwłaszcza z sennością i wymiotami.
- Nowy silny ból głowy w ciąży albo w połogu, a także u osoby z chorobą nowotworową lub obniżoną odpornością.
W stanie nagłego zagrożenia życia dzwoń pod numer 112. Konsultacja online nie służy do rozwiązywania sytuacji pilnych.
Postępowanie własne
Co możesz zrobić samodzielnie
Samodzielnie odpowiadasz za dwie rzeczy: sposób reagowania na rozpoczynający się napad oraz codzienne warunki, które decydują o tym, jak często napady wracają. Obie są mierzalne i obie da się poprawić bez recepty.
W trakcie napadu
- Przerwij aktywność i połóż się w zaciemnionym, cichym pomieszczeniu. Sen bywa u części osób najskuteczniejszym sposobem zakończenia napadu.
- Sięgnij po lek doraźny na początku fazy bólowej, a nie wtedy, gdy ból jest już nie do wytrzymania.
- Pij wodę małymi porcjami, zwłaszcza gdy pojawiły się wymioty.
- Chłodny okład na czoło albo na kark bywa pomocny, choć jego działanie jest wyłącznie objawowe.
- Zapisz napad w dzienniku: godzinę początku, nasilenie, przyjęty lek i skutek.
Między napadami
- Utrzymuj stałą porę snu, także w weekendy. Rozregulowanie rytmu jest jednym z najlepiej udokumentowanych wyzwalaczy.
- Nie pomijaj posiłków i pilnuj nawodnienia w ciągu dnia.
- Wprowadź regularny wysiłek aerobowy o umiarkowanej intensywności kilka razy w tygodniu.
- Ogranicz alkohol i obserwuj, czy konkretne napoje powtarzalnie poprzedzają napad.
- Licz dni z lekiem doraźnym w miesiącu. Ta jedna liczba zmienia decyzje lekarza bardziej niż opis nasilenia bólu.
Do rozmowy z lekarzem najlepiej przygotować zapis z czterech do ośmiu tygodni. Gotowy schemat tego, co notować, znajdziesz w dzienniku bólów głowy. Taki zapis odpowiada od razu na trzy pytania, które i tak padną: ile dni w miesiącu boli, ile z nich kończy się przyjęciem leku i czy napady mają związek z cyklem miesiączkowym.
Konsultacja lekarska
Umów teleporadę
Jeżeli migrenę rozpoznał już wcześniej lekarz, a napady przebiegają w znany Ci sposób, kontynuację leczenia można poprowadzić zdalnie. Wywiad wypełniasz sam, decyzję o e-recepcie podejmuje lekarz po jego ocenie.
Konsultacja lekarska online, 59,00 zł
Opisujesz przebieg napadów, dotychczasowe leczenie i choroby współistniejące. Lekarz sprawdza przeciwwskazania oraz historię wcześniejszych recept w Internetowym Koncie Pacjenta i podejmuje decyzję. Przy odmowie z przyczyn medycznych zwracamy opłatę; gdy lekarz poprosi o dokumentację, a nie zostanie ona dostarczona, konsultacja została wykonana i opłata nie wraca. Płatność: BLIK, karta, Link.
Dostępność leczenia
Kiedy potrzebna jest recepta
Recepta jest potrzebna wtedy, gdy preparaty dostępne bez recepty nie przerywają napadu, gdy napady wracają na tyle często, że wskazane jest leczenie zapobiegawcze, albo gdy nudności i wymioty uniemożliwiają utrzymanie leku w żołądku. Wszystkie leki swoiste dla migreny mają w Polsce kategorię Rp.
Pierwsza sytuacja jest najczęstsza. Pacjent od lat sięga po ten sam preparat bez recepty i zauważa, że działa on coraz krócej albo przestaje przerywać napad. Wtedy w grę wchodzą tryptany, czyli leki działające bezpośrednio na mechanizm migreny, a nie tylko na odczuwanie bólu. W polskim Rejestrze Produktów Leczniczych figurują sumatryptan, ryzatryptan, eletryptan i zolmitryptan, wszystkie wyłącznie z kategorią Rp. Lekarz przed ich zaleceniem sprawdza układ krążenia, bo są przeciwwskazane między innymi przy chorobie wieńcowej, po zawale serca i udarze oraz przy niekontrolowanym nadciśnieniu. Praktyczne aspekty ich stosowania opisaliśmy przy tryptanach.
Druga sytuacja dotyczy częstości. Gdy migrena zajmuje cztery i więcej dni w miesiącu, napady są długie albo ciężkie mimo leczenia doraźnego, wytyczne każą rozważyć leczenie zapobiegawcze. Cała ta grupa leków wymaga recepty i przyjmuje się je codziennie przez wiele tygodni, niezależnie od tego, czy akurat boli. Różnicę celów obu strategii rozpisaliśmy w porównaniu leków doraźnych i profilaktyki migreny.
Trzecia sytuacja to objawy towarzyszące. Nudności i wymioty potrafią zniweczyć leczenie, bo lek przyjęty doustnie nie zdąży się wchłonąć. Leki przeciwwymiotne stosowane w tym wskazaniu, w tym metoklopramid, tietylperazyna i ondansetron, mają w rejestrze kategorię Rp, więc również wymagają decyzji lekarza. Osobno wygląda sytuacja pacjentów, u których lek doraźny jest przeciwwskazany, na przykład z powodu choroby wrzodowej albo obniżonej wydolności nerek; wtedy wybór zawęża się jeszcze bardziej i tym bardziej nie da się go dokonać samodzielnie w aptece.
Rozpoznanie
Jak wygląda diagnostyka
Migrenę rozpoznaje się klinicznie, na podstawie wywiadu i prawidłowego badania neurologicznego, według kryteriów klasyfikacji ICHD-3. Nie istnieje badanie krwi ani obrazowe, które migrenę potwierdza; badania służą wykluczaniu innych przyczyn bólu.
Kryteria migreny bez aury wymagają co najmniej pięciu przebytych napadów trwających nieleczone od czterech do siedemdziesięciu dwóch godzin. Sam ból musi mieć przynajmniej dwie z czterech cech: obejmować jedną stronę głowy, mieć charakter pulsujący, być umiarkowany lub silny oraz nasilać się przy zwykłej aktywności fizycznej, na przykład przy wchodzeniu po schodach. Do tego dochodzi co najmniej jedno z dwojga: nudności lub wymioty albo jednoczesna nadwrażliwość na światło i dźwięki. Migrena z aurą ma osobny zestaw kryteriów opisany przy objawach migreny z aurą.
Badanie neurologiczne wykonuje się po to, żeby wychwycić odchylenia, których przy migrenie być nie powinno. Prawidłowy wynik u pacjenta z typowym wywiadem oznacza, że dalsza diagnostyka obrazowa nie jest potrzebna, a wytyczne NICE odradzają wykonywanie tomografii czy rezonansu wyłącznie po to, by uspokoić chorego. Obrazowanie wchodzi w grę przy sygnałach ostrzegawczych: nagłym bardzo silnym bólu, zmianie dotychczasowego wzorca, nieprawidłowym badaniu neurologicznym, pierwszym silnym bólu po pięćdziesiątym roku życia oraz przy dolegliwościach u osób z chorobą nowotworową lub obniżoną odpornością.
Trzecim elementem rozpoznania jest dziennik napadów. Kilka tygodni systematycznego zapisu pokazuje wzorzec, którego nie da się odtworzyć z pamięci: rzeczywistą liczbę dni z bólem, liczbę dni z lekiem, związek z cyklem miesiączkowym i reakcję na dotychczasowe leczenie. To właśnie te liczby decydują o tym, czy lekarz zaproponuje wyłącznie leczenie doraźne, czy dołoży leczenie zapobiegawcze.
Opcje terapeutyczne
Leczenie: dostępne opcje
Zestawienie grup leków używanych w migrenie razem z kategorią dostępności z Rejestru Produktów Leczniczych. Kolumna z uwagami pokazuje, co lekarz sprawdza przed wyborem, ponieważ o doborze konkretnego preparatu i schemacie przyjmowania decyduje wyłącznie on.
| Grupa | Rola w leczeniu | Kategoria wg RPL | Na co zwraca uwagę lekarz |
|---|---|---|---|
| Paracetamol | Przerwanie łagodnego lub umiarkowanego napadu; opcja przy ograniczonym wyborze leków. | OTC | Łączna ilość przyjmowana ze wszystkich preparatów, bo bywa składnikiem leków złożonych i na przeziębienie. |
| NLPZ bez recepty ibuprofen, kwas acetylosalicylowy, naproksen sodowy | Podstawa leczenia doraźnego przy napadach o umiarkowanym nasileniu. | OTC | Choroba wrzodowa, wydolność nerek, astma z nadwrażliwością na NLPZ, leczenie przeciwzakrzepowe, ciąża. |
| NLPZ na receptę naproksen w wyższych mocach, deksketoprofen, część opakowań ibuprofenu | Silniejsze napady, gdy preparaty bez recepty nie wystarczają. | Rp | Ryzyko żołądkowe i sercowo-naczyniowe rośnie wraz z mocą oraz długością stosowania. |
| Tryptany sumatryptan, ryzatryptan, eletryptan, zolmitryptan | Leki swoiste dla migreny, działające na mechanizm napadu, a nie tylko na odczuwanie bólu. | Rp | Choroba wieńcowa, przebyty zawał lub udar, niekontrolowane nadciśnienie, migrena hemiplegiczna oraz z aurą pnia mózgu. |
| Doustne leki blokujące CGRP rimegepant, atogepant | Nowsza opcja doraźna oraz zapobiegawcza, zarejestrowana także w Polsce. | Rp | Brak refundacji w tym wskazaniu; rozważane, gdy tryptany są nieskuteczne lub przeciwwskazane. |
| Leki przeciwwymiotne metoklopramid, tietylperazyna, ondansetron | Opanowanie nudności i wymiotów, dzięki czemu lek doraźny ma szansę się wchłonąć. | Rp | Wiek pacjenta, choroby neurologiczne oraz interakcje z innymi przyjmowanymi lekami. |
| Profilaktyka doustna propranolol, topiramat, amitryptylina, flunaryzyna, kandesartan | Zmniejszenie liczby oraz nasilenia napadów przy migrenie częstej lub ciężkiej. | Rp | Dobór zależy od chorób współistniejących: astma, depresja, nadciśnienie, masa ciała, plany prokreacyjne. |
| Przeciwciała przeciw CGRP erenumab, fremanezumab, galcanezumab | Profilaktyka u pacjentów, u których zawiodło kilka wcześniejszych leków zapobiegawczych. | Rpz | Lek zastrzeżony, wystawiany przez specjalistę; refundacja obejmuje wąsko określoną grupę chorych. |
| Toksyna botulinowa typu A | Leczenie zapobiegawcze w migrenie przewlekłej, podawane w serii wstrzyknięć. | Rp | Podanie wyłącznie przez lekarza w ośrodku; nie dotyczy migreny epizodycznej. |
Kategorie dostępności pochodzą z Rejestru Produktów Leczniczych i potrafią różnić się między opakowaniami tego samego preparatu, zwłaszcza przy NLPZ. Tabela nie zawiera dawek, ponieważ ustala je lekarz indywidualnie.
Leczenie zapobiegawcze zaczyna się od małej dawki zwiększanej stopniowo, a jego skuteczność ocenia się dopiero po ośmiu do dwunastu tygodniach przyjmowania docelowej dawki. Za sukces uznaje się zmniejszenie liczby dni z migreną mniej więcej o połowę, a nie całkowite ustąpienie napadów. Po kilku miesiącach dobrej kontroli lekarz rozważa stopniowe wycofywanie leku, zawsze pod kontrolą, nie z dnia na dzień.
Pułapki
Czego unikać: najczęstsze błędy
Większość nieudanego leczenia migreny nie wynika ze złego doboru leku, tylko ze sposobu jego stosowania: zbyt późnego przyjęcia, zbyt częstego sięgania po preparat doraźny i przedwczesnego rezygnowania z profilaktyki.
- Czekanie, aż ból się rozkręciOdkładanie leku doraźnego do momentu, gdy napad jest w pełni rozwinięty, wyraźnie obniża szansę na jego przerwanie. Skuteczność jest najwyższa na początku fazy bólowej.
- Liczenie tabletek zamiast dniRyzyko bólu z nadużywania leków zależy od liczby dni w miesiącu, w których cokolwiek przyjąłeś, a nie od liczby tabletek jednego dnia.
- Ocenianie profilaktyki po tygodniuLeczenie zapobiegawcze potrzebuje ośmiu do dwunastu tygodni, żeby pokazać efekt. Odstawienie po kilku dniach kończy się wnioskiem, że lek nie działa, choć nie miał kiedy zadziałać.
- Odstawianie leczenia po pierwszej poprawieKilka dobrych tygodni to skutek leczenia, a nie dowód, że przestało być potrzebne. Decyzję o zakończeniu podejmuje lekarz, stopniowo.
- Łączenie dwóch preparatów przeciwzapalnychDokładanie drugiego NLPZ nie zwiększa skuteczności, za to sumuje ryzyko powikłań żołądkowych i nerkowych.
- Codzienne preparaty złożone z kofeinąLeki łączące kilka substancji z kofeiną obniżają próg bólu z nadużywania do dziesięciu dni w miesiącu, więc szybciej prowadzą do przewlekłego bólu głowy.
- Polowanie na wyzwalacze kosztem podstawEliminowanie kolejnych produktów z diety daje mniej niż regularny sen, niepomijanie posiłków i systematyczny ruch, które mają lepsze udokumentowanie.
- Traktowanie każdego bólu głowy jak migrenyU osoby z rozpoznaną migreną może pojawić się ból o zupełnie innej przyczynie. Napad, który wygląda inaczej niż zwykle, wymaga oceny, a nie automatycznego sięgnięcia po znany lek.
Skonsultuj leczenie migreny z lekarzem
Wywiad medyczny wypełniasz w kilka minut i opisujesz w nim przebieg napadów oraz dotychczasowe leczenie. Lekarz z aktywnym prawem wykonywania zawodu ocenia zgłoszenie, sprawdza przeciwwskazania i podejmuje decyzję. Przy pozytywnej decyzji kod e-recepty przychodzi na e-mail i pojawia się w Internetowym Koncie Pacjenta.
Rozpocznij konsultację za 59,00 zł Płatność online: BLIK, karta, Link. Opcja ekspresowa za dopłatą 29 zł.Pytania pacjentów
Najczęstsze pytania
Ile trwa napad migreny i kiedy powinien się skończyć?
Nieleczony napad u osoby dorosłej trwa od czterech godzin do trzech dni, a po nim zwykle przychodzi jeszcze dzień osłabienia i trudności ze skupieniem. Skuteczne leczenie doraźne skraca ten czas do kilku godzin. Napad ciągnący się ponad siedemdziesiąt dwie godziny bez przerwy ma osobną nazwę, stan migrenowy, i jest wskazaniem do pilnej pomocy, ponieważ grozi odwodnieniem po wielokrotnych wymiotach. Jeżeli ból wygląda inaczej niż zwykle albo nie ustępuje mimo leczenia, sprawy nie rozwiązuje kolejna dawka, tylko ocena lekarska.
Po czym poznać, że z migreną trzeba jechać do lekarza od razu?
Alarmem jest wszystko, co odbiega od Twojego dotychczasowego wzorca napadu. Natychmiastowej pomocy wymaga ból narastający do maksimum w kilkadziesiąt sekund, ból z gorączką i sztywnością karku, ból po urazie głowy oraz każdy napad z osłabieniem kończyny, zaburzeniami mowy lub podwójnym widzeniem. Niepokoić powinna też aura pojawiająca się pierwszy raz w życiu, aura trwająca dłużej niż godzinę i nowy silny ból głowy w ciąży lub w połogu. W stanie nagłego zagrożenia życia właściwym numerem jest 112.
Czy na leki na migrenę potrzebna jest recepta?
Zależy od grupy leków. Paracetamol, ibuprofen w niższych mocach, kwas acetylosalicylowy i naproksen sodowy 220 mg mają w Rejestrze Produktów Leczniczych kategorię OTC, więc kupisz je bez recepty. Leki swoiste dla migreny, czyli tryptany, mają w Polsce wyłącznie kategorię Rp. Tak samo na receptę wydawane są leki przeciwwymiotne, cała profilaktyka doustna oraz doustne preparaty blokujące CGRP, a przeciwciała podawane we wstrzyknięciach mają kategorię Rpz, czyli lek zastrzeżony wystawiany przez specjalistę.
Czy da się przerwać napad bez leków?
U części osób łagodny napad wycisza sen w zaciemnionym i cichym pomieszczeniu, chłodny okład na czoło oraz nawodnienie. To postępowanie ma sens jako uzupełnienie, ale rzadko wystarcza przy napadach umiarkowanych i silnych. Realny wpływ na liczbę napadów ma za to regularność: stała pora snu także w weekendy, niepomijanie posiłków, ograniczenie alkoholu i systematyczny wysiłek aerobowy. Jeżeli napady wracają częściej niż cztery dni w miesiącu, samo postępowanie domowe przestaje wystarczać i trzeba rozważyć leczenie zapobiegawcze.
Dlaczego migrena wraca mimo leczenia?
Migrena jest chorobą przewlekłą o podłożu neurologicznym i leczenie jej nie usuwa, tylko ogranicza. Leki doraźne przerywają pojedynczy napad, a leczenie zapobiegawcze zmniejsza liczbę i nasilenie napadów, zwykle o połowę u tych pacjentów, u których zadziała. Częstsze nawroty mają zwykle konkretne przyczyny: nieregularny sen, okres okołomiesiączkowy, przewlekły stres, a bardzo często zbyt częste sięganie po leki doraźne, które samo podtrzymuje ból. Dlatego lekarz pyta o liczbę dni z lekiem w miesiącu, zanim zaproponuje cokolwiek nowego.
Czy migrenę można skonsultować online, bez wizyty w gabinecie?
Tak, jeżeli rozpoznanie postawił już wcześniej lekarz, a napady przebiegają w znany Ci sposób i nie ma objawów alarmowych. Taka sytuacja nadaje się do prowadzenia zdalnego, bo lekarz ocenia opis napadu, dotychczasowe leczenie, choroby współistniejące i przeciwwskazania, a historię wcześniejszych recept sprawdza w Internetowym Koncie Pacjenta. Pierwsze w życiu rozpoznanie migreny, zmiana charakteru napadów oraz nieprawidłowości w badaniu neurologicznym wymagają natomiast badania bezpośredniego, więc wtedy odmowa jest decyzją medyczną.
Czytaj dalej
Powiązane tematy
Cztery kierunki, w których najczęściej idzie rozmowa po ustaleniu planu leczenia migreny: różnicowanie z innymi bólami głowy, praktyka stosowania leków doraźnych, przygotowanie danych dla lekarza i przegląd całego działu.
Przejrzystość
Autor, recenzja medyczna i źródła
- ICHD-3, International Headache Society: kryteria rozpoznania migreny bez aury i z aurą
- ICHD-3: ból głowy z nadużywania leków, progi liczby dni z lekiem w miesiącu
- NICE CG150: Headaches in over 12s, leczenie doraźne i profilaktyczne migreny
- Rejestr Produktów Leczniczych (URPL): kategorie dostępności tryptanów, NLPZ i leków profilaktycznych
- Polskie Towarzystwo Bólów Głowy: zalecenia dotyczące leczenia napadu migreny oraz leczenia profilaktycznego
- Charakterystyki Produktu Leczniczego preparatów przeciwmigrenowych zarejestrowanych w Polsce, w tym przeciwwskazania sercowo-naczyniowe tryptanów
- Europejska Agencja Leków: dokumentacja rejestracyjna leków blokujących CGRP
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Nie zawiera dawkowania ani schematów przyjmowania leków. Kategorie dostępności pochodzą z rejestru URPL i mogą różnić się między opakowaniami tego samego preparatu. O rozpoznaniu, doborze leku i dawkowaniu decyduje lekarz na podstawie indywidualnej oceny pacjenta. W stanie nagłego zagrożenia życia zadzwoń pod numer 112.