Rozpoznanie po przebiegu w czasie
Migrena z aurą objawy
Aurę rozpoznaje się nie po tym, co pacjent widzi, tylko po tym, jak te objawy zachowują się w czasie. Narastają powoli, wędrują przez pole widzenia lub przez rękę i znikają bez śladu w ciągu godziny. Ten tekst prowadzi przez przebieg epizodu minuta po minucie i pokazuje, co odróżnia aurę od innych przemijających objawów.
Przedmiotem usługi jest konsultacja lekarska, a nie sam dokument. Lekarz może odmówić wystawienia recepty, jeżeli objawy wymagają badania bezpośredniego albo diagnostyki.
Krótka odpowiedź
Jak przebiega aura minuta po minucie
Aura to zestaw przemijających objawów neurologicznych, które narastają stopniowo przez co najmniej pięć minut, utrzymują się od 5 do 60 minut i całkowicie ustępują. Najczęściej są wzrokowe, a ból głowy przychodzi po nich albo równocześnie z nimi, choć u części osób nie przychodzi wcale.
Typowy epizod ma rozpoznawalny rytm. Zaczyna się od małego punktu w polu widzenia, zwykle blisko środka. Punkt rozrasta się przez kilka do kilkunastu minut, migocze, a jego krawędź układa się w zygzak przypominający z góry mury obronne. Za tą migoczącą krawędzią zostaje ciemna albo rozmyta plama, przez którą nic nie widać. Cała figura przesuwa się na bok pola widzenia i tam znika, po czym obraz wraca do normy.
Objawy czuciowe idą drugie w kolejności częstości i mają własny marsz. Mrowienie zaczyna się w palcach jednej ręki, przesuwa na przedramię, potem przeskakuje na kącik ust i język po tej samej stronie. Po mrowieniu zostaje drętwienie, czyli objaw ubytkowy, który mija ostatni. Trzeci wariant dotyczy mowy: pacjent wie, co chce powiedzieć, ale nie może znaleźć słowa albo przekręca końcówki. Kolejność następujących po sobie objawów wzrokowych, czuciowych i mowy to jedna z cech, których lekarz szuka w wywiadzie.
Aura poprzedza ból u około jednej trzeciej osób z migreną, natomiast nie musi występować w każdym napadzie. Ta sama osoba miewa napady z aurą i bez niej, a pełny obraz obu wariantów zebraliśmy w przewodniku po rodzajach bólu głowy.
Mechanizm
Skąd biorą się te objawy
Za aurą stoi fala pobudzenia przechodząca przez korę mózgu, po której następuje przejściowe zahamowanie czynności komórek nerwowych. Fala przesuwa się powoli, około trzech milimetrów na minutę, i to jej tempo tłumaczy, dlaczego objawy narastają w minutach, a nie w sekundach.
Kolejność objawów odpowiada anatomii. Fala rusza najczęściej z kory potylicznej, odpowiedzialnej za widzenie, dlatego pierwsze są zaburzenia wzrokowe. Gdy dociera do kory czuciowej, pojawia się mrowienie, i to zawsze po stronie przeciwnej niż aktywna półkula. Jeżeli obejmie okolice mowy, przychodzi trudność z doborem słów. Ten sam mechanizm wyjaśnia dwie fazy każdego objawu: najpierw pobudzenie, czyli migotanie i mrowienie, potem zahamowanie, czyli ciemna plama i drętwienie.
Z lokalizacji w korze wynika praktyczna konsekwencja: aura wzrokowa dotyczy pola widzenia, a nie oka. Widać ją obydwoma oczami, choć pacjent zwykle jest przekonany, że problem ma jedno oko. Zasłonięcie po kolei jednego i drugiego oka rozstrzyga sprawę w kilka sekund. Objawy widoczne tylko po zasłonięciu jednego oka opisują coś innego, na przykład rzadką migrenę siatkówkową albo zaburzenie okulistyczne, a taka sytuacja wymaga pilnej oceny.
Konsekwencje
Co obecność aury zmienia w postępowaniu
Aura zmienia rozpoznanie, a przez to również dobór leczenia i ocenę ryzyka. Migrena z aurą i migrena bez aury to dwie osobne pozycje w klasyfikacji, mimo że napad bólowy wygląda w nich podobnie.
Pierwsza konsekwencja dotyczy momentu przyjęcia leku doraźnego. Lek przeciwbólowy albo tryptan działa na fazę bólową, a nie na aurę, więc przyjęcie go w chwili pojawienia się zygzaków zwykle nie skraca samej aury. Zasady dobierania momentu opisaliśmy osobno w poradniku o tym, jak stosować tryptany.
Druga konsekwencja dotyczy postaci aury. Aura przebiegająca z niedowładem połowiczym oraz aura z objawami pnia mózgu, czyli z zawrotami głowy, podwójnym widzeniem, szumem usznym i zaburzeniami równowagi, wykluczają stosowanie tryptanów. Dlatego opis epizodu ma znaczenie praktyczne: to od niego zależy, które leki lekarz w ogóle rozważy.
Trzecia rzecz to ocena ryzyka naczyniowego. Migrena z aurą jest odnotowywana jako czynnik, który lekarz uwzględnia przy paleniu tytoniu, nadciśnieniu i przy doborze antykoncepcji zawierającej estrogeny. To nie powód do niepokoju przy każdym epizodzie, natomiast informacja, którą podaje się przy każdej wizycie i przy każdej zmianie leczenia hormonalnego.
Konsultacja lekarska
Wypełnij formularz medyczny w 3 minuty
Opis epizodu wystarcza lekarzowi do oceny w większości typowych przypadków. Formularz prowadzi Cię przez te same pytania, które padłyby w gabinecie.
- Opisujesz kolejność objawów i czas trwania każdego z nich.
- Podajesz, czy po aurze pojawia się ból i po ilu minutach.
- Wymieniasz leki przyjmowane na stałe, w tym antykoncepcję.
- Zaznaczasz choroby przewlekłe i uczulenia.
- Lekarz z aktywnym PWZ ocenia zgłoszenie i podejmuje decyzję.
Płacisz za pracę lekarza. Przy odmowie z przyczyn medycznych zwracamy opłatę. Gdy lekarz poprosi o dokumentację, a nie zostanie ona dostarczona, konsultacja została wykonana i opłata nie podlega zwrotowi.
Bezpieczeństwo
Kiedy zgłosić się do lekarza
Objawy neurologiczne o nagłym początku, bez fazy narastania, wymagają natychmiastowej pomocy, bo tak zaczyna się udar mózgu. Aura narasta w minutach i cofa się w ciągu godziny, a każde odstępstwo od tego wzorca przenosi sprawę do trybu pilnego.
Wezwij pomoc pod numerem 112
- Objawy pojawiły się od razu w pełnym nasileniu, bez powolnego narastania.
- Osłabienie ręki lub nogi, opadnięcie kącika ust, bełkotliwa mowa.
- Objawy utrzymują się dłużej niż godzinę albo nie ustąpiły całkowicie.
- Nagły bardzo silny ból głowy osiągający maksimum w kilkadziesiąt sekund.
- Ból głowy z gorączką i sztywnością karku albo po urazie głowy.
Umów pilną konsultację
- Aura pojawiła się u Ciebie po raz pierwszy w dorosłym życiu.
- Pierwszy taki epizod po pięćdziesiątym roku życia, nawet gdy przebiegł typowo.
- Objawy zawsze po tej samej stronie ciała albo w tej samej połowie pola widzenia.
- Aura zmieniła swój dotychczasowy charakter, wydłużyła się lub pojawia się częściej.
- Widzenie zmienia się tylko przy patrzeniu jednym okiem.
- Stosujesz antykoncepcję z estrogenami, a aura wystąpiła po raz pierwszy.
Nie czekaj na odpowiedź z formularza online, gdy objawy trwają i narastają. Konsultacja zdalna dotyczy sytuacji, które już minęły i przebiegły typowo.
Praktyka
Co możesz zrobić teraz
Najwięcej daje dokładny zapis przebiegu, bo aura trwa krócej niż czas oczekiwania na wizytę i lekarz nigdy jej nie zobaczy. Wszystko, co ma do dyspozycji, to Twój opis.
W trakcie epizodu zejdź z drogi: przerwij prowadzenie samochodu i pracę wymagającą precyzji, usiądź w spokojnym miejscu, przyciemnij ekran. Sprawdź po kolei każde oko, zasłaniając drugie, i zapamiętaj wynik, bo to pytanie padnie na wizycie. Zanotuj godzinę początku, a po wszystkim godzinę powrotu do normy.
Po epizodzie spisz sześć rzeczy: co pojawiło się pierwsze, jak długo narastało, ile trwało, czy objawy szły po sobie, czy przyszedł ból głowy i po ilu minutach. Prowadzony przez cztery tygodnie zapis pokazuje wzorzec, którego pojedyncza rozmowa nie odda, a przy okazji policzy dni z lekiem doraźnym. Gotowy zestaw pól znajdziesz w dzienniku bólów głowy.
Jeżeli po aurze regularnie przychodzi ból wyłączający Cię z dnia, przygotuj się do rozmowy o leczeniu. Postępowanie w napadzie i w okresie między napadami rozpisaliśmy w tekście o leczeniu migreny, a przy wątpliwościach, czy Twoje napady to na pewno migrena, pomoże zestawienie różnic wobec napięciowego bólu głowy.
Pytania pacjentów
Najczęstsze pytania
Widzę zygzaki, a potem głowa mnie nie boli. Czy to nadal aura?
Tak, klasyfikacja przewiduje taki wariant i nazywa go typową aurą bez bólu głowy. Objawy przebiegają dokładnie tak samo, narastają przez kilka minut i ustępują w ciągu godziny, tylko faza bólowa nie przychodzi. Częściej zdarza się to po pięćdziesiątym roku życia oraz u osób, które wcześniej miały klasyczne napady z bólem. Sam brak bólu niczego nie upraszcza: jeżeli takie epizody pojawiły się u Ciebie po raz pierwszy w dorosłym wieku, trzeba je pokazać lekarzowi, bo podobnie zaczynają się zaburzenia naczyniowe.
Ile minut trwają objawy aury?
Pojedynczy objaw aury utrzymuje się od 5 do 60 minut i narasta stopniowo przez co najmniej pięć minut. Gdy występują po sobie dwa lub trzy objawy, na przykład najpierw wzrokowe, potem mrowienie ręki, cały epizod bywa dłuższy, bo każdy z nich liczy się osobno. Objawy trwające sekundy albo utrzymujące się ponad godzinę nie pasują do typowej aury i wymagają innego wyjaśnienia. Aura kończy się całkowitym powrotem do stanu sprzed epizodu i nie zostawia po sobie ubytków.
Czym różni się aura od mroczków, które widuję przy zmęczeniu?
Przede wszystkim ruchem i czasem. Aura wędruje: plamka rozrasta się, migocze, wypycha przed sobą zygzakowatą krawędź i po kilkunastu minutach schodzi z pola widzenia. Męty w ciele szklistym czy plamki po wstaniu z krzesła nie mają takiego uporządkowanego przebiegu i znikają w kilka sekund. Druga różnica jest praktyczna: aura powstaje w korze mózgu, więc widać ją obydwoma oczami. Zasłonięcie po kolei jednego i drugiego oka pokazuje, czy obraz zmienia się tylko w jednym oku, a to już inny problem, wymagający pilnej oceny okulistycznej.
Pierwszy raz w życiu widziałem takie objawy, co powinienem zrobić?
Pierwszy epizod ocenia lekarz, nie internet, i nie odkłada się tego na kolejny tydzień. Nagły początek bez narastania, osłabienie ręki lub nogi, opadnięcie kącika ust, kłopot z mówieniem albo objawy utrzymujące się dłużej niż godzinę to powody do wezwania pomocy pod numerem 112, bo tak zaczyna się udar. Jeżeli objawy narastały spokojnie przez kilka minut, minęły w ciągu godziny i wróciłeś do pełnej sprawności, wystarczy pilna konsultacja, natomiast opisz przebieg dokładnie: co widziałeś, w jakiej kolejności i ile to trwało.
Czy migrena z aurą wymaga leczenia na receptę?
Sama aura nie ma leczenia doraźnego, bo mija samoistnie, i nie ma leku, który by ją skrócił. Recepta wchodzi w grę wtedy, gdy po aurze przychodzi ból, którego nie da się przerwać preparatami dostępnymi bez recepty. Tryptany, poza almotryptanem 12,5 mg dostępnym w części opakowań bez recepty, mają w polskim rejestrze kategorię Rp. Dobór leku zależy między innymi od tego, jaką postać ma Twoja aura, ponieważ przy aurze z niedowładem połowiczym i przy aurze z objawami pnia mózgu tryptany są przeciwwskazane.
Co mogę zrobić już dziś, żeby przygotować się do wizyty?
Zapisz ostatnie epizody, dopóki je pamiętasz. Lekarza interesuje kolejność objawów, czas narastania, długość trwania każdego z nich, to czy ból przyszedł po aurze i po ilu minutach, oraz strona ciała lub pola widzenia. Dopisz leki przyjmowane na stałe, w tym antykoncepcję hormonalną, oraz choroby układu krążenia w rodzinie. Taki zapis skraca wizytę i zmniejsza ryzyko, że rozpoznanie zostanie postawione na podstawie jednego zdania o migających plamkach.
Czytaj dalej
Powiązane tematy
Przejrzystość
Autor, recenzja medyczna i źródła
- ICHD-3, International Headache Society: kryteria migreny z aurą, aury typowej bez bólu głowy oraz aury z objawami pnia mózgu
- NICE CG150: Headaches in over 12s, diagnosis and management
- Rejestr Produktów Leczniczych (URPL): kategorie dostępności tryptanów
- Polskie Towarzystwo Bólów Głowy: zalecenia dotyczące rozpoznawania i leczenia migreny
- pacjent.gov.pl: e-recepta i Internetowe Konto Pacjenta
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Nie podajemy dawek ani schematów przyjmowania leków. Kategorie dostępności pochodzą z rejestru URPL i mogą się różnić między opakowaniami tego samego preparatu. O rozpoznaniu i doborze leczenia decyduje lekarz na podstawie indywidualnej oceny pacjenta. W stanie nagłego zagrożenia życia zadzwoń pod numer 112.